Na een paar van die zachte winterweken, slaat het onverwachts toe: zaaikoorts. Ik moet en zal iets zaaien en wel nu. Buiten voelt het als voorjaar maar het is nog winter. Op de vensterbank dan maar.

Eigenlijk is het nu nog te vroeg om te zaaien, ook binnenshuis. Als zaden te vroeg ontkiemen, krijg je van die lange, dunne plantjes (zaailingen) die snakken naar meer licht dan de wintermaanden kunnen bieden. Maar mijn zaaikoorts is niet gevoelig voor dat soort argumenten. Daarom heb ik het volgende excuus bedacht. Ik zaai niet. Nee, ik test of er nog wel leven zit in de door mij zo gekoesterde zaden.

Om de kiemkracht van zaden te testen heb je niet eens aarde nodig. Dat kan ook op watten of in een koffiefilter uitgetest worden. Ik ben dol op dit soort experimenten, net als MrBrownThumb, die op zijn geweldige website allerlei zaaitechnieken vergelijkt.

Ik doe de kiemtest als volgt. Je neemt zo’n plastic bakje waar ze in de supermarkt noten en zuidvruchten in verkopen. Op de bodem heb ik wat vochtige watten gelegd, want mijn zaden willen wel graag comfortabel liggen. Op de watten leg je de zaden en die dek je weer af met een vochtige koffiefilter. Vochtig, dus niet doorweekt. Het doosje doe je weer dicht en leg je op een warme plek, bijvoorbeeld boven de verwarming. Elke ochtend open ik mijn schatkistje om te zien hoe het met ze gaat en vervolgens dek ik ze weer liefdevol toe. In mijn mini-broeikas ontkiemen de meeste zaden vrij snel. De ontkiemde zaden zou je nu moeten bedanken voor hun medewerking aan de test en weg moeten gooien. Maar dat kan ik niet. Dus stop ik ze alsnog in de grond. Zaaien kun je dat toch niet noemen?

Toen ik deze huiselijke activiteit opbiechtte aan mijn collega Nienke begon ze lichtjes te kwijlen en maakte ik versie 2. Voor versie 2 deed ik eigenlijk hetzelfde, maar haalde eerst nog even een siliconen bonbonvorm bij de xenos. Herhaalde de eerste stappen, alleen maakte ik in plaats van 1 dikke klont op folie 12 keurige vierkante reuzebonbons. Het resultaat mocht er zijn, ze waren snel verdwenen en mijn zoon was het er niet mee eens dat ik ze had meegenomen naar mijn werk. Dus versie 3 in de maak voor de perfecte kastanjebonbonbon.

Als de grond niet te nat is, kun je aardperen de hele winter in de grond laten zitten. Maar zolang ga ik zelf niet wachten, want ik ben veel te benieuwd wat mijn aardperen ondergronds hebben uitgespookt. Het oogsten gebeurt vanaf eind oktober of na de eerste vorst. Op de website vergetengroenten.be staat een fotoverslag van het rooien van aardpeer.

Schrik niet, aardperen kunnen er nogal afstotelijk uitzien. Zoals Marjoleine de Vos schrijft: “Hun onooglijkheid is omgekeerd evenredig aan hun eh, hoe zeg ik dat, hun geweldige smaakeigenschappen.” Wil je volgend jaar weer aardpeer in de tuin, laat dan een knol ter grootte van een ei in de grond zitten.

Foto: www.vergetengroenten.be

Het kastanjeseizoen is definitief begonnen. Vanmiddag was het zo warm in het bos dat ze zowat gepoft en al uit de boom vielen. De kastanjes zijn opvallend groot dit jaar en door de droogte nog niet aangetast door schimmels. Kastanjes eet ik het liefst in combinatie met pompoenrisotto, zie hier het recept.

Tot mijn grote verbazing zijn er ook nog veel bosbossen te plukken. Ook kwamen we een verwilderd knollenveldje tegen. Wat voor knollen het precies zijn, is mij niet duidelijk maar ik gok op koolraap. Eetbaar dus.

Het leuke aan planten is dat ze zichzelf vermeerderen zonder dat je daar iets voor hoeft te doen. Dat is handig als de oppervlakte van je tuin ook zou meegroeien maar dat is meestal niet het geval. Dus af en toe moeten succesvolle planten worden verwijderd. En wat doe je er  dan mee? Weggooien is ook zo onaardig en ondankbaar tegenover zo’n plant.

Daarom is er nu Ruiltuin.nl. Daarmee willen we mensen aanmoedigen om de planten en zaden te ruilen in plaats van weg te gooien. Door ze te ruilen verhoog je ook nog eens de biodiversiteit in je tuin. En wie eenmaal de smaak van het stekken en zaaien te pakken heeft, haalt zijn neus op voor het tuincentrum.

Zondag 27 februari vieren we de geboorte van Ruiltuin.nl tijdens een groen ruilfeest in Amersfoort. Je kunt daar ter plekke je planten en zaden ruilen. Daarnaast zijn er lezingen en workshops.

Kijk nu alvast in je tuin wat je kunt missen. Voor de zaden hebben we deze handige ruiltuin-zakjes ontworpen. Je moet ze nog wel zelf uitprinten. De zakjes zijn ook te downloaden als pdf.

Voor wie nog nooit eerder een aardpeer in de tuin had, is het soms wel even schrikken. Zon of geen zon, de Jeruzalemartisjok groeit boven alles uit. Het opmeten wordt steeds lastiger, als de aardpeer ver boven je hoofd groeit.

De tussenstand:
Er zijn nog geen foto’s binnen gekomen van aardperen met bloemknoppen. Let op, de deelnemer met de eerste bloeiende aardpeer verdient een hoop bonuspunten. Dus hoe ze goed in de gaten! Zie je een bloem, stuur dan onmiddellijk een foto naar *protected email* Niet alle aardperen gaan bloeien. Maar dat wil niet zeggen dat er geen bloemen in de aardpeer kunnen komen. @N0ral1en liet een Ipomoea purpurea (sierwinde) in haar aardperen klimmen. Een mooie combi!

We merken dat de aardperen die in een container of pot staan nu langzaam een groeiachterstand krijgen ten opzichte van de aardperen in de volle grond. De grote vraag is of de aardperen in pot ook minder oogst zullen geven. De verwachting is van wel. Sowieso is het spannend wat zich nu precies onder de grond afspeelt. Hoe groot zouden de knollen nu al zijn?

In het najaar willen we een #aardpeeroogstfeest organiseren. Niet alleen om elkaars aardpeergerechten te kunnen proeven maar ook om de winnaar van de wedstrijd bekend te maken. Als je een idee hebt voor een geschikte locatie, horen we het graag.

Dank voor alle aardpeerfoto’s die we getwitterd en gemaild krijgen. Het is zo leuk dat de aardpeer zoveel communicatie los maakt, zeker op twitter. Blijf ons op de hoogte houden van al je aardpeer lief en leed!

In een uitgebreid stuk op Grounded Design, het blog van tuinarchitect Thomas Rainer, onderzoekt hij of het waar is dat je grond en daarmee je planten echt beter af zijn als je niet spit of ploegt. Want het zou mooi zijn als dat overbodig is. Rainer zocht het uit, een korte beschrijving van zijn bevindingen:

De grond waarin bomen en planten staan en waar wij op tuinieren bestaat uit heel dunne, verweerde laagjes planeet aarde. Een mengsel van minerale stoffen, organisch materiaal, water en lucht. Hoe dieper je komt, hoe dichter de grond wordt. Bomen en planten zijn ingesteld op deze lagen, met hun wortels halen ze het beste uit de bodem waar bij ze samenwerken met micro-organismen als bacteriën en schimmels. De wortels zoeken de weg door de gaatjes, absorberen het water, nemen voedingsstoffen op en vinden er steun. (En vergeet de wormen niet.)

To dig or not to dig… Spitten en ploegen haalt deze structuur door elkaar en kan de balans vernielen. Als je de grond niet omwoelt, erodeert de grond minder en je planten brengen meer op. Maar als je grond echt verdicht is en geen lucht en aarde meer doorlaat, dan is losmaken noodzakelijk. Organisch materiaal er bovenop leggen of een handje compost in het plantgat is dan niet genoeg.

Of je grond erg verdicht is kun je meten met een zogeheten ‘penetrometer’. Die kost een paar honderd dollar. Het is makkelijker om een stokje in de grond steken. Als het je geen moeite kost om tot zeg 35 centimeter te steken, dan is er waarschijnlijk niets aan de hand.

Als je verdichte grond los wilt maken moet je het mengen met veel organisch materiaal. Bij klei moet je tot de helft toevoegen, bij zandgrond kun je met een kwart toe. Daarna kun je het met rust laten en het bodemleven vooral zijn gang laten gaan.

Lees hier het hele artikel van Thomas Rainer

Follow @degroenevinger

Heb je aardpeer in de tuin of ben je van plan om aardpeer te gaan planten, doe dan mee aan De Groene Vinger Aardpeerwedstrijd!

1) Vind een aardpeer
Ken je iemand met een aardpeer in de tuin, dan kan hij of zij vast wel een peertje missen. Anders kun je bij de groenteboer of natuurvoedingswinkel ook aardperen kopen. Eén knolletje ter grootte van een ei is voldoende om volgend jaar 10 kg aardpeer te kunnen oogsten.

2) Plant de aardpeer voor 1 april
Je kan de aardpeer rechtstreeks in de grond planten maar ook in een grote container of plantenbak. Door de aardpeer in een bak te zetten, kan de plant niet je hele tuin koloniseren. De aardpeer is een beruchte woekeraar! De Groene Vinger is niet aansprakelijk voor eventuele misdragingen door de aardpeer.

3) Maak een foto
Het is leuk als je de ‘startpositie’ fotografeert en e-mailt naar *protected email*. Een foto van de ontwikkeling van je plant is ook leuk om je medestrijders mee af te troeven. Je ontvangt per e-mail meer informatie over de meetmomenten en het wedstrijdreglement.

Hoe kun je de Groene Vinger Aardpeerwedstrijd winnen? Punten zijn te scoren op de volgende onderdelen:
- de bloemenpracht
- de hoogte van de plant
- de meest merkwaardige aardpeervorm
- het beste recept

Voor de aardpeermeester(es) is er een mooie prijs, geschikt voor op de schoorsteenmantel.

In oktober zag ik bij het grofvuil een vitrinekast staan. In de kast zelf was ik niet geïnteresseerd, maar de glazen deurtjes lachten mij toe. Hier was ik namelijk al een tijdje naar op zoek: een raam voor een koude bak. Dat is een mini-kas waarin je zaden die ontkiemd zijn op de comfortabele vensterbank kunt laten wennen aan het koude Hollandse klimaat. Afharden dus. Ik fietste snel naar huis om een schroevendraaier te halen. Enigszins geneert, zat ik daar op de stoep een van de deuren van de kast los te schroeven. Die ander liet ik zitten. (Natuurlijk heb ik jullie getwitterd dat er nog een was.)

Eerste versie van de koude bak

Het was niet de eerste keer dat ik  een koude bak probeerde te maken. Vorig voorjaar maakte ik er eentje van een stuk glas en een hoop bakstenen, overblijfselen van een verbouwing. Stenen op elkaar gestapeld en glasplaat erover. Klaar. Na een paar weken ging het al mis. Tijdens een storm waaide de ruit kapot en mijn koude bak, net ingezaaid met basilicum, zat vol glassplinters.

Marco helpt met boren

Dit jaar besloot ik het wat professioneler aan te pakken. Op internet vind je talloze voorbeelden en werktekeningen van cold frames. Het mooiste is als je bak een beetje helt zodat de zon maximaal naar binnen kan schijnen. Mijn ontwerp was simpel: twee planken voor en drie planken achter. Ik gebruikte vier paaltjes waar ik de planken van larixhout op vast schroefde en met scharnieren werd het kastdeurtje aan de bak bevestigd.

Ik heb grafkisten gezien die minder mooi zijn. Voor de planten is het zeker geen grafkist, maar het begin van een mooi en vruchtbaar leven. Ik gebruik de bak niet alleen om planten af te harden maar ook als kas waar ik al de eerste groenten zaai zodat ik binnenkort verse sla kan eten, niet uit eigen tuin maar uit eigen koude bak. Wat een feest!

De zoete aardappel is geen aardappel. Het is niet eens familie van elkaar. Wel is de bataat (Ipomoea batatas) familie van de winde. Dat zou je niet zeggen als je een zoete aardappel bij de groenteboer ziet liggen.

Maar als je deze knol de kans geeft om tot plant uit te groeien, dan herken je er zeker een winde in. Het Nederlandse klimaat is niet geschikt om zoete aardappelen buiten te kweken maar ik heb ontdekt dat ze het op de vensterbank prima doen.

Bataat in de vensterbank

Hoe maak je van een zoete aardappel een kamerplant? Dat is heel eenvoudig. Je prikt er drie cocktailprikkers in en hangt hem voor de helft in het water. De meer puntige kant hoort eigenlijk naar beneden te hangen maar zoals je kunt zien, lukt het ook als je dat niet doet. Binnen een paar dagen zie je onderwater wortels ontstaan.

Na zo’n twee weken ontstaan de eerste ranken en blaadje. Dan is het tijd de zoete aardappel met zijn voeten in de aarde te zetten. Hij groeit als kool! Als je hem af en toe een beetje snoeit, wordt het een weelderige kamerplant. Bij mij heeft hij niet gebloeid helaas.

Bataat met wortels